تبلیغات
شیمی وكاربردها - فلزی با تاریخ چند هزار ساله
 
شیمی وكاربردها
شیمی علم بهترزیستن

انسان همواره از مواد پوسته زمین برای رفع نیاز های زندگی خود و دسترسی به رفاه بیشتر  استفاده کرده است .براساس مطالعلت باستان شناسی ،طلا نخستین فلزی بوده که بشر بصورت خالص از رودخانه ها جمع آوری می نموده و مس نیز نخستین فلزی است که انسان قادر به ذوب آن شده است . در مورد تاریخ استفاده از مس،نظرات ضد و نقیضی دیده می شود.گروهی استفاده  از آن را هرچند  حدود20 هزار سال پیش از میلاد  می دانند و عده ای تاریخ استفاده از آن را به حدود 12 هزار سال پیش از میلاد و به کشور مصر نسبت می دهند .گروهی دیگر ساکنان اولیه ایران را نخستین ذوب کنندگان و استفاده کنندگان از فلز مس تصور می کنند و تاریخ آن را حدود 9 هزار سال پیش از میلاد میدانند.برخی دیگر نیز آن را به آریایی های مهاجر و حدود 6هزار سال پیش از میلاد نسبت می دهند.با این حال،به نظر بسیاری از باستان شناسان استخراج و ذوب مس توسط ساکنان اولیه ایران و در محلی به نام تل ابلیس صورت گرفته است .

شواهد باستان شناسی و معدن کاری قدیمی گویای این است که مرکز،خاور و شمال ایران  دارای کهن ترین پیشینه فلز گری می باشند.مردمی میتواننند مدعی کهن ترین پیشینه فلزگری باشند که سرزمین شان غنی از فلز ها و کانسنگ ها ی آن ها  بوده و از سوی دیگر ،آن سرزمین  دارای تمدن دیرینه باشد.ایران نیز با توجه به تاریخ کهن خود و پرمایه بودن از کانسنگ های فلزی ،چنین سرزمینی است .

پاره ای از پژوهشگران ،مردم تمدن های اولیه دره های مصر،بابل،سندو جیحون را نخستین گدازندگان فلز ها می دانند.کاوش های اخیر نشان داده است که فعالیت فلز گدازی در این تمدن ها به نسبت دیرتر صورت گرفته است .

رشته کوه هایی که از توروس تا کرانه های جنوبی دریای خزر کشیده شده اند،از کانسنگ های گوناگون و سوخت ،پر مایه می باشند و فن فلز گری از آنجا به دیگر مراکز آسیا،آفریقاو اروپا را ه یافته است .

اواخر هزاره هفتم در ایران را،مرحله گذر از عصر نوسنگی به عصر فلز ها می دانند،در حالی که عصر نوسنگی در اروپا،تا هزاره چهارم ادامه داشته است .طلا مس از حدود 12 هزار سال پیش از میلاد برای بشر شناخته شده بودند،ولی نخستین فلز صنعتی که انسان استفاده و استخراج کرد،مس بود.

نخستین کارهای انجام شده بر روی مس ،مربوط به آخرین سده های هزاره هفتم پیش از میلاد(به دست آمدن گردنبند های فشرده مسی)است . در سال 1966 در فرانسه ،مجسمه گوسفندی که از فیروزه ساخته شده بود،در موزه ای به عنوا ن هنر 7000 ساله ایران ،به تماشای همگان گذاشته شد(خویی.ن.گفتگوی شفاهی )،و این موضوع نشا ن از آن دارد که تاریخ استخراج و به کارگیری فیروزه در ایران ،به بیش از 7000 سال می رسد. همچنین در هزاره های هفتم  -هشتم پیش از میلاد ،اشیاء فلزی در توروس ومناطق مجاور آن استفاده  می شد. افزون بر این ،کوره های قدیمی ذوب فلز ها و سر باره ها ی باقیمانده از آنها در دامنه رشته کوه های زاگرس و البرز تا دل کویر یزد،کرمان ،قم،کاشان ،خراسان ،همچنین در دامنه رشته کوه های بلوچستان  مانند سرباره های معدنی  مس ،چهل کوره و معادن متروکه سرب و روی بین ناحیه خارستان و بیدستر تفتان  حاکی از مهارت نیاکان ما در امر استحصال فلز ها از مواد معدنی می باشد و نشان از آن دارد  که از هزاران سال پیش ،مردم ایران با این فلز آشنا بوده اند . همچنین برای جدا کردن طلا و نقره ،از استخوان حیوانات استفاده  می کرده اند.

در سپیده دم تاریخ تمدن ،با ورود اقوام آریایی به ایران (در هزاره سوم پیش از میلاد)،تحول عظیمی در صنعت معدن کاری ایران پدید آمد.آریایی ها ،یعنی هند و اروپائیان مهاجر،فلز ها را می شناختند،ولی به آنها کمتر دسترسی ذاشتند(رجب نیا ،1368)گمام می رود که تمدن هند و اروپائی پیش از مهاجرت،به عصر فلز ها رسیده بود.وجود کلمه aios  به معنی فلزها در زبان هند و اروپایی ،شاهدی بر این امر است .این کلمه د رلاتین aes به معنی مفرغ و مس بوده و در سانسکریت به ayas یعنی آهن تبدیل شده است . واژه آهن در زبان پارسی نیز مشتق از آسن aisen (در زبان کردی )است  که واژه های ایزن eisen(آلمانی )و آیرون iron(انگلیسی )از آن گرفته شده است .با استناد به گفته استرابون ،احتمال می رود که واژه یونانی کاسیتریس(به معنی قلعی و کاسیتریت که کانسنگ قلع است )،مربوط به فلزی است که از ناحیه کاسیان گرفته شده است .وی کاسیان را مربوط به محلی در بندر های خزر ،در شمال تهران می داند(زاوش،1348).

ویل دورانت در مورد آشنایی آریایی ها  با فلز ها چنین می نویسد :این نژاد مهاجر (آریایی) ها با فلز ها آشنایی داشتند. بنابراین این قوم پس از رسیدن  به ایران سکونت اختیار کردند،زیرا در کوه هایی که آنها به عنوان جایگاه خود انتخاب کرده بودند ،مس ،آهن ،سرب،سیم ،زر،سنگ مرمر،و سنگ های گرانبها  به دست می آمد و ادامه می دهد:شک نیست که تمدن ایرا ن بسیار پیشرفته تر از تمدن مصر است ،زیرا باستان شناسان پس از یک سده کاوش بی نتیجه در اراضی مجاور نیل ،ابزار خود را از مصر و بین النهرین به ایرا ن انتقال دادند و هنگامی که در کار خود پیشرفت کردند به این حقیقت آگاه شدند که دلتا های  حاصلخیز رود های بین النهرین ،جایی است که شاهد وناظر پرده اول نمایشنامه  تاریخ تمدن بوده است .

ویل دورانت در مورد آشنایی اقوام آریایی با فلز ها  می نویسد:"حتیان (شاخه ای از آریایی ها )متمدن ترین  اقوام هند و اروپایی باستان بودند،حتیان به همان صورت اسرار آمیز که وارد تاریخ شدند ،از صحنه تاریخ بر افتادند".شاید علت این بوده است که رقیبان این قوم ،اسرار با ارزش استخراج آهن را که مایه نیرومندی آن قوم شده بود ،دریافتندو این ،خود ،مایه ضعف و انقراض آنها شد و به تصرف آشور در آمد.

از آغاز هزاره سوم پیش از میلاد،در نوشته های دوره های پادشاهی سومری ،بابلی و ایلامی ،اغلب از پیشرفت های ایرانیان یاد شده است .از مناطقی که در نیمه نخست هزاره سوم پیش از میلاد رونق صنعتی ،معدنی و بازرگانی  فراوانی یافت ،شهداد بود (علی پور ،1372). در این مراکز صنعتی ،فلز گری  و سفالگری ،صنعت سنگ صابون  و سنگ مرمر ،رونق فراوانی داشت و در کارگاه های آن ،اشیای گوناگونی مانند سنگ  های نیمه قیمتی  چون عقیق،سنگ لاجورد و فیروزه تولید  می شد(مجید زاده ،1368).

در هزاره سوم پیش از میلاد ،بهره برداری از معادن سنگ صابون و ساخت اشیای بسیار از این سنگ ،رونق یافت . در همین زمان ، از طلا نیز استفاده  می شد.

اثبات شده که گذر از عصر سنگ به عصر مس تدریجی بوده است .آغاز عصر مفرغ(برنز )در ایران ،درست همزمان با 2 هزار سال پیش از میلاد بوده است و احتمال می رود که از طلا و نقره ،ارزش بیشتری هم داشته است . ایران در این زمان وارد عصر مفرغ می شود کشف مفرغ موجب ساخت بیشتر اشیای فلزی گردید و تقاضای مواد خام روزافزون شد.ثروت این ذخایر ،ایران را در زمره یکی از مهم ترین تولید کنندگان مس ،قلع،سرب،چوب و سنگ در آورد .احتمال می رود معدن قلع ده حسین در نزدیکی شازند، در این زمان شناخته شده باشد



وجود مس به صورت طبیعی و ویژگی مطلوب سهولت شكل‌پذیری یا چكش‌خواری این فلز با ابزار ابتدائی كه امكان ساخت ابزار صنعتی، زیور‌آلات، لوله و مخازن آب، سكه، شمشیر، مجسمه و مانند آن را در دوران باستان فراهم می‌نمود، این فلز را به صورت مهم‌ترین ماده در توسعه‌ی تمدن بشر درآورد. مدارك موجود نشان می‌دهد، تا اواخر سال‌های 1800 میلادی كاربرد مس به‌طور نسبی محدود بوده است. با اختراع داینامو، تلگراف، تلفن، برق و خطوط انتقال نیرو در اواخر قرن نوزدهم، سیم به یك محصول نهایی بسیار با اهمیت تبدیل شد و فلز مس به عنوان یك هادی صنعتی مهم از توجه بسیار برخوردار شد (www.icsg.org).
اكتشافات و اختراعات مرتبط با برق و مغناطیس در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم كه توسط دانشمندانی چون آمپر، فارادی و اهم صورت گرفت، و محصولات ساخته شده از مس به آغاز انقلاب صنعتی و سوق‌دادن مس به عصری جدید كمك كرد (www.icsg.org).
از اواخر قرن نوزدهم در اثر ارتباطی كه فلز مس با الكتریسته پیدا نمود، هم كاربرد این فلز از تنوع بسیار برخوردار گردید و هم به‌دلیل ارتباط مصرف الكتریسته با سطح زندگی مقدار مصرف مس به یكی از شاخص‌های تعیین سطح زندگی در جوامع مختلف جهان مبدل شد. اگرچه در قرن اخیر مس، به عنوان دومین فلز پرمصرف، پس از فولاد، مكان خود را به فلز آلومینیم واگذار نموده و به سومین فلز تنزل یافته است، با این وجود مس و آلیاژهای آن در بسیاری از كاربردهایی كه طی دورانی طولانی، شاخص آن‌ها است، كماكان بی‌رقیب مانده است. به‌طور كلی در مواردی كه خواص انتقال الكتریكی و حرارتی زیاد با طول عمر و مقاومت قابل توجه نسبت به فرسودگی مورد نیاز است، مس و آلیاژهای آن كاربرد دارند. این كاربردها مرهون حداقل چهار ویژگی فیزیكی ـ شیمیایی برتر مس است كه به تنهایی و یا به صورت مجموع در انتخاب این فلز نقش دارد. مس در میان فلزاتی كه كاربردهای وسیع صنعتی دارند، هادی‌ترین فلز هم از نظر هدایت الكتریكی و هم انتقال حرارتی است و نزدیك‌ترین فلز هادی به مس، آلومینیم است كه از نظر الكتریكی كمی بیش از نصف و از نظر حرارتی نصف مس، خاصیت هادی بودن را دارد.
ثبات شیمیایی مس و تشكیل سریع غشاء نازكی از اكسید بر سطح آن، چنان مقاومتی نسبت به زنگ‌زدگی و آلودگی‌های بیولوژیك در آن ایجاد می‌كند كه از نظر كار در آب و بخصوص آب شور دریا، هیچ فلز یا آلیاژ دیگری نمی‌تواند با آن رقابت كند. سهولت كاربرد، یكی دیگر از ویژگی‌های مهم مس و آلیاژهای آن است. مس و آلیاژهای آن در صورت‌های مناسب به خوبی كشیده شده و به ورق تبدیل می‌شوند. مس ضمن آنكه از خاصیت نرمی و شكل‌پذیری خوبی برخوردار است، قابل آلیاژ شدن با درجات مختلف سختی می‌باشد. ویژگی‌های مذكور آنچنان دامنه وسیعی از كاربرد برای مس و آلیاژهای آن ایجاد كرده است كه در كلیه‌ی ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی و خانگی، وسایل حمل و نقل، صنایع نظامی به نوعی حضور یافته و مقدار مصرف آن طی كمتر از یك قرن در حدود 20 برابر افزایش یافته است (فرشچی منفرد، 1374).
بیش از 70% مس تولیدشده‌ی جهان در صنعت الكتریسیته و الكترونیك مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه بر این مس در كشاورزی و زیست‌شناسی كاربرد فراوانی دارد. مس یكی از تشكیل‌دهنده‌های همه‌ی بافت‌های زیستی است كه برای رشد عادی و مناسب گیاهان و جانوران نیاز است. نبود آن مضر بوده و مقدار كم آن برای سلامتی انسان لازم است كه این مقدار از طریق آب و غذا جذب بدن می‌شود.
مس و تركیبات آن مانند فلزات دیگر (جیوه و سرب) خطرناك نبوده و تاكنون هیچ نوع بیماری در اثر مس از انسان‌هایی كه سالیان دراز با مس و تركیبات آن كار می‌كنند، گزارش نشده است. در عوض گاهی گفته می‌شود كه بعضی از مردم سالم‌تر شده و در برابر سرماخوردگی و دیگر بیماری‌ها مقاومت پیداكرده‌اند. تاریخ استفاده از تركیبات مس به 4000 سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد، جایی كه در آن مصریان از سولفات مس به عنوان نگهدارنده، در فرآیند رنگ‌سازی استفاده می‌كردند. امروزه بعد از گذشت 6000 سال سولفات مس هنوز هم در صنعت رنگ كاربرد دارد. كاربرد دیگر تركیبات مس در قدیم برای ساختن پمادهای دارویی بوده است. 400 سال قبل از میلاد، یونانیان سولفات مس را در درمان بیماری‌های ریوی تجویز می‌كردند. در قرن 18 این ماده كاربرد وسیعی در پزشكی، برای مداوای نارسایی‌های ذهنی و ریوی، نزد پزشكان دنیای غرب پیدا كرد. جالب اینجاست كه سولفات مس هیچكدام از اثرات خود را در طی قرن‌ها از دست نداده و هیچ نوع ضرری از آن گزارش نشده است. این تركیب در حال حاضر نیز در قبایل بدوی آفریقا برای درمان بیماری‌های پوستی استفاده می‌شود. كاربرد دیگر مس به‌عنوان عامل ضد انگل‌های زیستی مانند قارچ و حشرات است. از سال 1838 سولفات مس برای حفظ الوارهای چوب استفاده می‌شد و هم اكنون نیز جزء مواد اصلی نگهدارنده‌های چوب است.
80 سال پیش مشخص شد كه بسیاری از جلبك‌ها در برابر مس بسیار حساسند، بنابراین نمك‌های مس توسط مهندسین آب برای جلوگیری از گسترش جلبك‌ها در ذخیره‌های آبی مورد استفاده قرار گرفت. كمتر از ppm 2 مس در آب می‌تواند بیماری‌هایی كه توسط كرم‌های آبزی (مانند كرم شیستوزوما در كشورهای استوایی) منتقل می‌شود را كنترل كند (www.icsg.org).

برخی دیگر از كاربردهای مس عبارتند از:

1. سیم‌های مسی.
2. لوله‌های مسی.
3. دستگیره‌های درب و سایر وسایل منزل.
4. مجسمه‌سازی، مثلاً مجسمه آزادی در ایلات متحده شامل 81194.4 كیلوگرم مس می‌باشد.
5. آهنرباهای الکتریکی.
6. موتورها، بخصوص موتورهای الکترومغناطیسی.
7. موتور بخار وات.
8. کلیدها و تقویت‌کننده‌های الکتریکی.
9. لامپ‌های خلاء، لامپ‌های پرتوی کاتدی ومگنترون‌های اجاق‌های مایکرو‌ویو.
10. هدایت‌کننده‌ی موج برای تشعشع مایکروویو.
11. به علت خاصیت هدایت بهتر آن نسبت به آلومینیم، کاربرد مس در ICها به جای آلومینیم روبه افزایش است.
12. به‌عنوان جزئی از سکه‌ها.
13. در ساخت ظروف و وسایل آشپزی، از جمله ماهی‌تابه.
14. بیشتر سرویس‌های قاشق چنگال (flatware) قاشق‌ها،چنگال‌ها و چاقوهای نقره نیکلی دارای مقادیری مس هستند.
15. اگر نقره‌ی استرلینگ در ظروف غذاخوری بکار رفته باشد، حتماً باید دارای درصد کمی مس باشد.
16. به‌عنوان بخشی از لعاب سرامیکی و در رنگ‌آمیزی شیشه.
17. مالاكیت کربنات مس سبزرنگی است که به‌وسیله آن ظاهر منحصر به فرد بام‌ها یا گنبدهای با پوشش مس روی بعضی ساختمان‌ها ساخته می‌شود.
18. وسایل موسیقی، به‌خصوص سازهای بادی و سازهای سیمی.
19. به‌عنوان یک بیواستاتیک در بیمارستان‌ها و پوشاندن قسمت‌های مختلف کشتی برای حفاظت در برابر بارناکل‌ها و ماسل‌ها.
20. سولفات مس به عنوان سم كشاورزی و تصفیه‌كننده‌ی آب مورد استفاده قرار می‌گیرد.
21. تركیبات مس نظیر محلول فلینگ به‌طور گسترده‌ای در تجزیه‌ی شیمیایی و آزمایش كردن شكر به كار می‌روند.
مصارف برقی مس:
صنعت برق یكی از بزرگ‌ترین مصرف‌كنندگان مس است زیرا مس بهترین فلز ارزان برای انتقال برق است، همچنین مس در مقایسه با سایر انتقال‌دهنده‌ها از استاندارد خاصی برخوردار است (www.icsg.org).
علاوه براین، قدرت استثنایی مس، انعطاف پذیری‌اش و مقاومت‌اش در برابر وادادگی و خوردگی، آن را به ارجح‌ترین و ایمن‌ترین انتقال‌دهنده برای ساخت سیم تبدیل كرده است.
مس همچنین در كابل‌های برق، به صورت عایق‌بندی شده یا نشده، و برای كاربردهای ولتاژ پایین، متوسط یا بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
ICSG با مشاركت ICA، IIEC و CFC1 در حال حاضر از پروژه‌ای برای افزایش استفاده از محصولات تشدیدكننده‌ی مسی و كارآمد از نظر انرژی در چین و هند حمایت می‌كنند. معرفی و ارتقاء چنین فن‌آوری‌هایی به بهبود بازدهی انرژی، كاهش اثرات مخرب گازهای گلخانه‌ای و افزایش استاندارهای زندگی در نواحی روستایی منجر خواهد شد. مس بخش اصلی موتورها و تبدیل‌كننده‌های كارآمد است.

الكترونیك و ارتباطات:

كاربرد فیبر نوری در خطوط اصلی ارتباطات به انقلابی در صنعت ارتباطات از راه دور منجر شده است. علی‌رغم كنار گذاشتن مس در بخشی از نظام توزیع، نیاز به مس در اجتماعاتی كه با سیم به هم متصل می‌شوند افزایش یافته است. مس هنوز انتقال‌دهنده‌ی مناسبی برای بخش‌های انتهایی مسیر انتقال است. همچنین خطوط اشتراك داخلی، شبكه‌های محلی، كامپیوترهای شخصی و سایر سخت‌افزارها همگی به مس و آلیاژهای آن، بخصوص اتصال‌دهنده‌ها نیازمندند.
فن‌آوری XDSL (خط اشتراك‌دهنده‌ی دیجیتالی) به زیرساخت‌های مسی و موجود سیم‌های تلفن معمولی این امكان را می‌دهد تا اطلاعات را با سرعت بالا انتقال دهند. این فن‌آوری برای كاربران اینترنت به معنای اتصال به 5/1 بیت در ثانیه به جای 56 هزار بیت در ثانیه است.
سازندگان نیمه‌هادی‌ها اخیراً چیپ مسی جنجال‌برانگیزی ارائه كرده‌اند. با استفاده از مس در مدار چیپ‌های سیلیكونی، ریزپردازنده‌ها این توانایی را می‌یابند تا با استفاده از انرژی كمتر در سرعت‌های بالاتری عمل كنند.
ساختمان و عمارت:
مقاومت بام‌های مسی علاوه بر جذابیت‌شان در برابر شرایط هوایی سخت بسیار معروف است. در اكثر ساختمان‌های عمومی، ساختمان‌های تجاری و خانه‌ها از مس برای مقاومت در برابر آب باران و بام‌سازی استفاده می‌شود.
برق جلای سبز رنگ و تاثیرگذاری كه نمای كلاسیكی از گرمی و زیبندگی به مس اعطا می‌كند، حاصل آب و هوای طبیعی است. سیستم‌های آب‌رسانی و گرمایی مسی مشخصه‌ای از ایمنی ارزشمند در ساختمان‌هاست.
مس و برنج موادی هستند كه در لوله‌كشی، شیرهای آب، سوپاپ‌ها و وسایل منزل به كار می‌روند.
مس برخلاف لوله پلاستیكی نمی‌سوزد، ذوب نمی‌شود یا در صورت بروز آتش گازهای سمی یا زیان‌آور آزاد نمی‌كند. لوله‌های مس همچنین از سیستم‌های آب‌رسانی در برابر باكتری‌های مرگبار مثل لیجیونلا legionella محافظت می‌كند.
استفاده از دستگیره‌ها و بشقاب‌های مسی متضمن استفاده از خواص زیست‌ثباتی مس و ممانعت از انتقال بیماری و میكروب است.

حمل و نقل:

كلیه اشكال اصلی حمل و نقل برای اجرای نقش‌های حیاتی‌شان به مس وابسته‌اند. از آلیاژهای مس-نیكل بر روی بدنه‌های قایق‌ها و كشتی‌ها برای كاهش پوسیدگی ناشی از آب دریا استفاده می‌شود و بدین طریق مقدار آب‌نشینی كشتی‌ها كاسته شده و مصرف سوخت بهبود می‌یابد.
موتورها، سیم‌كشی، رادیاتورها، اتصال‌دهنده‌ها، ترمزها و یاتاقان‌ها: امروزه در هر خودرو به‌طور میانگین در حدود 6/27 كیلوگرم مس و در یك بوئینگ 400-747، 4000 كیلوگرم مس به كار می‌رود.
هدایت گرمایی برتر مس، قدرت، مقاومت در برابر خوردگی و قابلیت بازیافت مس، آن را به فلزی مناسب برای رادیاتورهای خودكار و كامیون مبدل كرده است.
فن‌آوری‌های تولید جدید فرآیندها و طراحی‌های ابداعی، نفوذ مس را در بازار رادیاتور بیشتر خواهد كرد چون كه رادیاتورهای جدید مسی سبك‌تر، كوچك‌تر و كارآمدتر هستند.
لوازم و ماشین‌آلات صنعتی:
هر جا كه لوازم و ماشین‌آلات صنعتی باشد، بهتر است كه مس و آلیاژهای آن هم حضور داشته باشند. آلیاژهای مس بخاطر دوام، قابلیت ماشینی و توانایی‌اش برای انعطاف‌پذیری و دقت بالا برای ساخت محصولاتی نظیر دنده‌ها، یاتاقان‌ها و تیغه‌های توربین مناسب‌اند.
قابلیت‌ها و توانایی‌های فراوان مس برای انتقال گرما و مقاومت در محیط‌های سخت آن را به انتخابی مناسب برای تجهیزات تبادل گرما، لوله‌های فشار و خمره‌ها تبدیل كرده است.
خواص مقاومت در برابر خوردگی مس و آلیاژهای مس( نظیر برنج، برنز و مس- نیكل) آن‌ها را بخصوص برای استفاده در دریا و سایر محیط‌های مورد نیاز مناسب كرده است.
ظروف، مخازن، لوله‌هایی كه در معرض آب دریا هستند، پروانه كشتی‌ها، سكوهای نفتی و ایستگاه‌های برق ساحلی همگی به مقاومت مس در برابر خوردگی نیازمندند.
مصرف‌كننده و محصولات عمومی:
مس از آغاز تمدن مورد استفاده جوامع مختلف برای ساخت سكه بوده است. امروزه كشورها اسكناس‌های با ارزش كمتر را جایگزین سكه‌های مسی كرده‌اند چون دوام سكه‌های مزبور 10، 20 و حتا 50 بار بیشتر است. سكه‌های یورو كه در سال 2002 ارائه می‌شوند، حاوی مس خواهند بود. مس و فراورده‌های مسی در ادارات، خانه‌ها و كارگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. كامپیوترها، وسایل الكتریكی، ظروف‌های تزیینی ساخته شده از برنج و قفل و كلیدها برخی از محصولات عمومی‌تری هستند كه در آن‌ها از فوائد مس استفاده شده است.
كشاورزان در نواحی از زمین خود كه مقدار مس آن كم است، از مس برای تغذیه دام و محصول استفاده می‌كنند. خواص غنی‌تر غذایی كه اكثر آن‌ها مورد نیاز غذای كودكان است، در مس یافت می‌شود.

استفاده‌های كشاورزی از تركیبات مس:

تركیبات مس كاربرد گسترده‌ای در كشاورزی دارند. در سال 1769 كشف شد كه بر روی دانه‌ای كه در محلول رقیقی از سولفات مس خیسانده شود دیگر قارچ رشد نمی‌كند. بزرگترین كشف در این باره در سال 1880 اتفاق افتاد. هنگامیكه دانشمندان فرانسوی در حال جستجوی درمانی برای بیماری Downy Mildew در درختان انگور منطقه بودند، متوجه شدند كه این درختان در اطراف بزرگراه‌ها رشد می‌كنند. این بزرگراه‌ها، به سولفات مس مخلوط با آهك آغشته می شدند تا از چسبیدن دانه‌های انگور، به پای عابران، جلوگیری كند. درختان انگوری كه در این مناطق رشد می‌كردند، به این بیماری دچار نمی‌شدند. این مشاهده سبب شد كه مخلوط سولفات مس و آهك در سال 1885 به عنوان داروی ضد بیماری Downy Mildewشناخته شود و هم‌اكنون نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. به مخلوط سولفات مس و آهك در آب Bordeaux گفته می‌شود. بعدها این تركیب (سولفات مس و كربنات كلسیم) به عنوان عامل ضد بیماری‌های قارچی در گیاهان مختلف شناخته شد و سالانه هزاران تن از آن تولید می‌گردد. علاوه بر این نمك‌های مس به خاك‌هایی كه كمبود مس دارند، اضافه می‌شود. سولفات مس بخاطر خاصیت ضد قارچی و ضد باكتریایی خود در كشاورزی، برای جلوگیری از فساد ذخایر و كنترل بیماری‌های جانوری استفاده می‌شود. سولفات مس یا سنگ آبی با فرمول شیمیایی CuSO35H2O بیشترین كاربرد را در بین نمك‌های مس ‌داراست. در حال حاضر بیش از 100 كارخانه‌ی تولید سولفات مس وجود دارد و سالانه 200000 تن از آن مصرف می‌شود كه 4/3 آن در كشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نقش تركیبات مس در كشاورزی و دیگر صنایع :
نقش سولفات مس در كشاورزی را می‌توان به‌طور زیر خلاصه كرد:
1- تهیة Bordeauxو Burgundy.
2- كنترل بیماری‌های قارچی.
3- جبران كمبود مس در خاك.
4- جبران كمبود مس در جانوران.
5- افزایش و تحریك رشد مرغ‌های گوشتی.
6- عامل نابودی كرم‌ها و حلزون‌ها بویژه كرم كبد گوسفند.
كاربرد دیگر تركیبات مس:
- استات مس:
استات مس به عنوان عامل ضد قارچ به‌صورت محلول 1 كیلوگرم در 500 لیتر آب استفاده می‌شود. طرز تهیه‌ی این ماده از واكنش اسید استیك بر مس، اكسید مس، كربنات مس و سولفات مس بدست می‌آید. علاوه براین استات مس به عنوان كاتالیزور در بعضی واكنش‌های زیستی، شیمیایی مانند رنگ‌آمیزی پارچه و رنگ‌آمیزی سرامیك و غیره مورد استفاده واقع می‌شود.
- اكسید مس:
به‌صورت الكتریكی از مس و یا از واكنش بازها با سولفات مس بدست می‌آید. كاربرد آن به‌عنوان عامل ضد قارچ و همچنین پوشاننده‌ی دانه‌ها بوده و نیز در رنگ‌آمیزی شیشه و چینی استفاده می‌شود. علاوه براین برای جلوگیری از كثیف شدن تابلوهای نقاشی و همچنین در صنعت ریون كاربرد دارد.
- كلرید مس:
از انحلال اكسید مس در اسید كلریدریك یا واكنش با كلر بدست می‌آید. كاربرد اصلی آن در صنعت نفت برای شیرین‌سازی نفت و برای تجزیه‌ی كاتالیزورها در فرآیندهای شیمیایی و همچنین نگهدارنده در صنعت چاپ و رنگ‌آمیزی چیت است.

- اكسی كلرید مس:

از واكنش اسید هیدروكلرید با مس یا اكسیداسیون محصولات سوسپانسیونی كلریدی بدست می‌آید و كاربرد اصلی آن به‌عنوان عامل ضد قارچ است.
- نیترات مس:
از انحلال كربنات مس در اسید نیتریك بدست آمده و در سرامیك‌سازی، آتش‌نشانی و عكاسی كاربرد دارد.
- سیانید مس:
از واكنش سیانید سدیم و سولفات مس بدست می‌آید و در الكتروپلاتینگ مس استفاده می‌شود.
- نفتنات مس:
از واكنش سولفات مس و اسید نفتنیك در تركیب با یك باز ویا با گرم كردن اسید نفتنیك حاصل شده و به عنوان نگهدارنده‌ی چوب و عامل گندزدا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
- صابون مس:
از واكنش متقابل صابون محلول و سولفات مس ساخته می‌شود. مقدار كمی از این صابون‌ها مانند استرات مس، اولئات مس و ابیتات مس به عنوان عامل گندزدا مصرف می‌شود و همچنین در روغن‌ها مورد استفاده دارند(www.copper.org).

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه 14 مرداد 1396 09:20 ق.ظ
Hi there colleagues, its enormous paragraph regarding teachingand completely explained, keep it up all the
time.
دوشنبه 9 مرداد 1396 01:58 ب.ظ
I will right away take hold of your rss as I can't find your e-mail subscription link or e-newsletter service.

Do you've any? Kindly let me recognise in order that I could
subscribe. Thanks.
جمعه 25 فروردین 1396 12:39 ق.ظ
Thank you for any other great article. The place else may anybody get that type of information in such a perfect method of writing?
I've a presentation subsequent week, and I'm on the search for such information.
دوشنبه 21 فروردین 1396 07:17 ب.ظ
Great article! This is the type of info that are meant to
be shared around the net. Disgrace on the seek engines for
no longer positioning this put up higher!
Come on over and consult with my site . Thank
you =)
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :